Топ-100
Back

ⓘ Divojački vašar



Divojački vašar
                                     

ⓘ Divojački vašar

Divojački vašar jedan je oblik narodnog okupljanja i tradicionalni običaj somborskih bunjevačkih Hrvata, čija je svrha bila da se somborci svih narodnosti okupe, upoznaju budućeg bračnog druga, druže i provesele.

                                     

1. Naziv

Kako se Divojački vašar održavao u doba blagdana ili oko blagdana Svetog Franje, somborski Hrvati ovaj dan zovu i "Divojački vašar” jer toga dana momci biraju cure za svoje životne suputnice, a svekrve buduće snahe.

                                     

2. Istorija

Hrvati na području Vojvodine predstavljaju heterogenu manjinsku zajednicu koja zbog spleta različitih društveno-istorijskih okolnosti prostor nastanjuje u više migracijskih talasa, najčešće pod subetničkim imenima koje uslovno i retrospektivno nazivamo hrvatskima, s relativno distinktivnim dijalektološkim osobensotima. Najpoznatiji su, a svakako i najistraženiji, podunavski Bunjevci i Šokci. Oni su u Vojvodini u sklopu širih migracija iz hrvatskoga matičnog prostora koji pored Hrvatske obuhvata i dielove Bosne i Hercegovine, doneli mnoge običaje i versku tradiciju.

Pojava Divojačkog vašara u Somboru vezuje se za središnju somborsku župnu crkvu posvećenu Presvetom Trojstvu, u kojoj su Somborci svoje "malo proštenje” na svetoga Franju uvek svečanije slavili. Tako je vremenom malo proštenje, koje još i danas kao tradicija živi u Somboru, u nedelju posle blagdana svetoga Franje 4. novembra slavi još od turskih vremena naziva i Divojački vašar, na kome zajedno učestvuju bunjevački Hrvati i Srbi.

Te nedelje su se okupile devojke i mladići na trgu u Somboru, izmedu franjevačkog samostana i gradske kuće, u kolo, dok su svirale gajde i tamburica. Oko momaka i devoJaka se okupljali i njihovi roditelji. Nisu u kolu bili samo mladići i devojke, jer su im se pridruživali i njihovi rodaci. Ni varoška gospoda nije mogla odoleti da ne učestvuje na vašaru.

U kolu je bio celi grad, jer su neoženjenim momcima roditelji birali devojku. Izabranica bi na vašaru dobila jabuku i licedarsko srce.

Na početku 20. veka ovaj lepi narodni običaj preselio se sa trga Sombora pred gradskom kućom u dvorišta prigradskih krčmi, da bi vremenom običaj potpuno zamro.

Običaj Divojački vašar obnavljan je u nekoliko navrata, ali bi i brzo zamirao. Nakon višegodišnje pauze Divojački prvi obnovljeni vašar je održan 1988. godine, pa uzastopno 1993. i 1994. i 1997. godine. Nakon duže pauze kada je osnovan Klub ljubitelja biljaka "Za sreću veću” vašare je uzastopo održan 2001. i 2012. godine, i od tada se održava svake godine.

                                     

3. Divojački vašar nekad i sad

Vašar nekad

Divojački vašar je nekada bio odraz tadašnjeg načina života, u kome nije bilo savremenih sredstava komunikacije. Tokom nedelje išlo se na pijacu, nedeljom na misu, a posle šetnje korzom kući. Ono što je moglo zbližiti mlade bile su igranke, i zato su se oko Svetog Franje priredivali Divojački vašari na kojima se znalo da će se devojke najlepše obući, i to obično u novo "ruvo”, a to su radili i momci.

Za taj dan devojke su odevene u nove haljine a momci u nova odela, prvo odlazili na Svetu misu koja se služila u crkvi Presvetog Trojstva, a potom na igranku ili Divojački vašar, na kome su se okupljale sve generacije iz jedne kuće. Tokom vašarske ceremonije vladala je sledeća organizacija:

  • deca su imitirala starije devojke i momke pa su i oni na ovakvim igrankama učili svoje prve plesne korake.
  • mladi momci i devojke su plesali,
  • "majke i mame” su sedele sa strane,

Vašar je najverovatnije pored verske tradicije, nastao i kao običaj vezan za prve ljubavi, jer je dobar deo momaka i devojaka prvu ljubav začeo upravo na ovakvim okupljanjima, jer se tokom vašara "meldovalo", biralo, gledalo, stupalo u prve kontakte.

Vremenom vašar je izgubio prvobitni značaj jer su prošla vremena kada su se stariji u porodici slušali i poštovali, i birali im buduće supruge, a sredtsva savremene komunikacije i novi oblici ponašanja zamenili starovremeske običaje.

Vašar danas

Danas je Divojački vašar pretvoren u klasičnu igranku, jer ono što se nekada izmedu devojaka i momaka dogadalo samo u jesen, sada se dogada tokom cele godine, tako da je poslednjih godina ova manifestacija morala biti dopunjena novim sadržajima, poput revije bunjevačkih i šokačkih nošnji i izbora najlepših nošnji.



                                     

4. Literatura

  • Aleksa Kokić: U sjenama ravnice, Zavod za kulturu vojvodanskih Hrvata, Subotica, 2013.
  • Matarić, Franja. 1986. Monografija društva Kulturno - umetničko društvo "Vladimir Nazor”. Sombor.
  • Milana Černelić, Jadranka Grbić Jakopović, Marijeta Rajković Iveta, Tihana Rubić, Matija Dronjić, Mihovil Gotal, ur. Bunjevci u vremenskom i prostornom kontekstu, Zagreb: FF press, Zavod za kulturu vojvodanskih Hrvata.
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →